KurdBerwarCông thức cơ bảnĂn chayThuần chay
Savar tự làmluộc, làm khô và xay vỡ lúa mì thành bulgur
Một công thức cơ bản của người Kurd, được dùng ở khắp các vùng Kurd: vào cuối hè, các gia đình người Kurd luộc lúa mì cứng trong những chiếc vạc lớn, phơi khô trên mái nhà bằng rồi đem đến cối xay để xay vỡ thành bulgur hạt to và hạt mịn, làm lương thực dự trữ cho cả mùa đông. Savar là từ tiếng Kurmanji chỉ bulgur hạt to, tiếng Thổ Nhĩ Kỳ gọi là bulgur, tiếng Ả Rập là Burghul. Ở nhà, lúa mì được luộc chín trong nồi, sấy sáu đến bảy tiếng ở 60 °C trong lò nướng rồi xay vỡ bằng máy xay ngũ cốc hoặc máy xay sinh tố; bulgur tự làm có vị bùi hơn loại mua sẵn và là nguyên liệu nền cho Savar — pilaf bulgur với cà chua, cho Savar bi goşt — pilaf bulgur với thịt cừu và, khi đã rây mịn, cho Kutilk — viên bulgur nhồi nhân chiên kiểu Duhok.
95
phút
9
khẩu phần
3
Nguyên liệu

Cách làm
Trải từng phần lúa mì lên một chiếc đĩa màu sáng và nhặt bỏ sạn, vỏ trấu cùng những hạt bị đen. Sau đó vo lúa mì trong một chiếc tô lớn đựng nước lạnh, dùng ngón tay khuấy đều rồi chắt bỏ nước đục cùng những vụn nổi lên trên, lặp lại cho đến khi nước trong.
Cho lúa mì cùng nước luộc vào một chiếc nồi lớn; mực nước phải cao hơn mặt hạt khoảng 5 cm. Đun sôi, hớt bọt rồi đậy hé nắp, nấu ở lửa vừa, thỉnh thoảng khuấy đều và thêm nước nóng ngay khi nước không còn ngập hạt.
Kiểm tra độ chín: lúa mì đã chín khi phần lớn các hạt nứt ra ở một bên và khi cắt đôi một hạt thì ruột hạt trong đều, không còn lõi trắng bột; nếu chưa thì nấu thêm 5 đến 10 phút. Đổ lúa mì ra một chiếc rây lớn, để thoát hết hơi nóng và ráo nước.
Làm nóng lò ở 60 °C, chế độ quạt đối lưu. Lót giấy nến lên hai khay nướng và trải lúa mì thành một lớp mỏng dày tối đa 1 cm để hạt khô đều.
Đặt hai khay vào nấc thứ hai và nấc thứ tư tính từ dưới lên, kẹp cán một chiếc muỗng gỗ ở cửa lò để hé một khe cho hơi ẩm thoát ra. Sấy khô lúa mì, khoảng mỗi giờ dùng xẻng lật đảo một lần và dùng ngón tay vò tơi những chỗ bị vón cục.
Đổi chỗ hai khay cho nhau và tiếp tục sấy cho đến khi lúa mì cứng như đá: lấy móng tay ấn vào hạt không còn để lại vết lõm, và khi đè dưới sống dao thì hạt vỡ ra, mặt vỡ trong như thủy tinh. Nếu vẫn còn hạt mềm, sấy thêm tối đa một giờ.
Để lúa mì nguội hoàn toàn trên khay, vì lúa mì còn ấm sẽ bị bết khi xay. Không phơi thêm ngoài nắng vì dễ bị bụi, côn trùng và nấm mốc; dùng máy sấy thực phẩm ở 60 °C cũng cho kết quả tương tự.
Xay vỡ: nếu dùng máy xay ngũ cốc, chỉnh cối xay về mức thô nhất và cho lúa mì chạy qua một lượt để mỗi hạt vỡ thành hai đến bốn mảnh. Nếu không có máy xay ngũ cốc, chia lúa mì thành từng mẻ khoảng 150 g, cho vào máy xay sinh tố công suất lớn và nhấn xung năm đến tám lần, mỗi lần 1 đến 2 giây, cho đến khi phần lớn hạt đã vỡ nhưng hầu như chưa thành bột.
Rây: trước tiên lắc lúa mì vỡ qua một chiếc rây thô có mắt lưới khoảng 2 mm; phần còn lại trên rây là bulgur hạt to, những hạt còn nguyên trong đó thì đem xay nhanh thêm một lần. Phần lọt qua rây thì tiếp tục lắc qua rây bột mịn: phần còn lại trên rây là bulgur hạt mịn, bên dưới là bột.
Loại bỏ cám: cho từng loại bulgur theo từng phần vào một chiếc tô rộng, nông lòng, mang ra ngoài trời và lắc mạnh cho đến khi những vảy cám nâu nhẹ tụ lại bên trên, sau đó thổi nhẹ để cám bay đi, còn những hạt bulgur nặng hơn vẫn nằm lại.
Cho riêng bulgur hạt to và bulgur hạt mịn vào các hũ sạch, thật khô, có nắp đậy kín, dán nhãn và bảo quản ở nơi mát, khô ráo và tối.
Mẹo: Bảo quản kín khí, khô ráo và tránh ánh sáng, bulgur giữ được khoảng một năm, không cần trữ đông; nếu có mùi ẩm mốc, có nấm mốc hoặc mạng tơ của mọt ngũ cốc thì phải bỏ đi. Phần bột đã rây ra có thể dùng làm sánh súp hoặc trộn vào bột bánh mì. Cách làm tắt là dùng bulgur hạt to và hạt mịn mua sẵn ở cửa hàng thực phẩm Thổ Nhĩ Kỳ, cách dùng hoàn toàn như nhau.
Biên tập: Peter Hölzer, bếp trưởng và thợ cả ngành thịt
Công thức tương tự

Culinse · 145 min
Savar bi goşt — pilaf bulgur với thịt cừu

Culinse · 38 min
Şifte — chả thịt băm dẹt cuộn bánh mì

Culinse · 25 min
Bostana — salad băm nhuyễn với isot và bạc hà

Culinse · 175 min
Danekulane — súp lúa mì và các loại đậu mừng chiếc răng đầu tiên

Culinse · 120 min
Hedîk — lúa mì luộc với đậu gà và óc chó

Culinse · 135 min
Gêrmî bi nok — bulgur với đậu gà và cà chua cô đặc

Culinse · 80 min
Kufte noxodî — thịt viên với bột đậu gà kiểu Kermanshah

Culinse · 75 min